Ortak alan elektriği nedir, panel neyi karşılar?
Bir apartman veya sitede iki tür elektrik tüketimi vardır. Birincisi her dairenin kendi sayacından geçen bireysel tüketim (evindeki priz, klima, aydınlatma). İkincisi ise tüm binanın ortak kullandığı ve genelde ayrı bir ortak sayaçtan geçen tüketimdir: Asansör, merdiven ve giriş aydınlatması, hidrofor (su basınç pompası), otopark ve bahçe aydınlatması gibi.
Ortak çatıya kurulan bir GES'in en doğal hedefi işte bu ortak alan elektriğidir. Çünkü çatı zaten ortak mülktür ve ortak sayaç tek bir hesaptır; buradan sağlanan tasarruf tüm kat maliklerine yansır. Aidatın önemli bir kalemi olan ortak elektrik gideri böylece azaltılabilir.
- Asansör ve hidrofor
- Merdiven, giriş ve otopark aydınlatması
- Bahçe aydınlatması ve ortak pompalar
Çatı ortak mülktür: kat malikleri kararı
Müstakil evde çatı senindir, tek başına karar verirsin. Apartmanda ise çatı ortak alandır; yani bütün kat maliklerinin ortak mülküdür. Bu yüzden çatıya kalıcı bir sistem kurmak, kat malikleri kurulunda (bina sakinlerinin karar toplantısı) alınacak bir karara dayanır.
Bunu şöyle düşün: Ortak bahçeye havuz yaptırmak bir komşunun tek başına vereceği karar değildir; herkesin ortak kullandığı alanda ortak karar gerekir. Kararın hangi çoğunlukla alınacağı ve nasıl tutanağa geçirileceği konusunda güncel kuralları yönetim ve bir hukukçuya danışmak en doğrusudur; burada kesin bir oran veya madde vermiyoruz çünkü bu ayrıntılar duruma göre değişebilir.
Ortak sayaç mantığı
Sistem genellikle binanın ortak sayacına bağlanır. Böylece panellerin ürettiği elektrik önce ortak tüketimi karşılar, mahsuplaşma varsa fazlası ortak faturaya alacak olarak yansır. Kazanç doğrudan aidata giren ortak elektrik giderini düşürdüğü için, tüm sakinler dolaylı olarak faydalanır.
Bireysel daire tüketimini (yani senin kendi evinin faturasını) ortak çatı sistemiyle karşılamak ise ayrı ve daha karmaşık bir konudur; çünkü her dairenin kendi sayacı vardır ve üretimin dairelere nasıl paylaştırılacağı ek düzenleme gerektirir. Çoğu proje bu yüzden önce en pratik hedefe, ortak alana odaklanır.
Bireysel daire mi, ortak kullanım mı?
Karar verirken netleştirilmesi gereken temel ayrım budur. "Amacımız asansör, hidrofor gibi ortak giderleri kısmak" demek ile "her daire kendi faturasını çatıdan karşılasın" demek çok farklı iki kurgudur. İlki daha sade ve yaygındır; ikincisi teknik ve idari olarak daha zahmetlidir.
Bu yüzden bina yönetimi olarak önce hedefi konuşmak gerekir. Çoğu apartman için mantıklı başlangıç, ortak alan giderini azaltmaktır; bu hem herkese eşit fayda sağlar hem de karar ve kurulum sürecini basit tutar.
Kimler faydalanır, gider nasıl paylaşılır?
Ortak alana kurulan bir sistemden bütün kat malikleri, aidattaki ortak elektrik giderinin azalması yoluyla faydalanır. Aynı mantıkla kurulum maliyeti de genellikle ortak giderler kapsamında, kat maliklerinin katılımıyla karşılanır. Yani hem masraf hem kazanç paylaşılır.
Adil bir paylaşım için sistemin maliyetinin, beklenen tasarrufun ve bunların dairelere nasıl dağıtılacağının baştan şeffaf biçimde konuşulması önemlidir. Bu, sonradan çıkabilecek anlaşmazlıkları önler. Rakamların netleşmesi için çatı alanına göre üretim potansiyelini hesaplamak iyi bir başlangıç noktasıdır.
Yönetim planı ve süreç sırası
Toparlarsak, apartman veya sitede ortak GES kabaca şu sırayla ilerler: Önce çatının potansiyeli ve ortak tüketim büyüklüğü değerlendirilir, ardından kat malikleri toplanıp karar alır, sonra teknik proje hazırlanıp dağıtım şirketine başvurulur ve uygun bulunursa kurulum yapılır. Binanın yönetim planındaki (binanın işleyiş kuralları belgesi) hükümler de sürecin bir parçasıdır.
Bütün bu adımların güncel ayrıntısını, oy oranlarını ve belgeleri yönetim, kurulum firması ve gerektiğinde bir hukukçuyla birlikte netleştirmek en sağlıklısıdır. İlk somut adım olarak çatının ne kadar üretim yapabileceğini görmek, toplantıda konuşulacak sağlam bir zemin sağlar.
- Çatı potansiyeli ve ortak tüketimin değerlendirilmesi
- Kat malikleri kurulunda karar
- Teknik proje ve dağıtım şirketine başvuru
- Uygunsa kurulum ve ortak sayaca bağlantı
Sık sorulanlar
S: Apartman çatısına tek başıma panel kurdurabilir miyim?
Çatı ortak mülk olduğu için tek başına karar veremezsin. Ortak çatıya kurulum, kat malikleri kurulunda alınacak bir karara dayanır.
S: Ortak GES en çok neyi karşılar?
En doğal hedef ortak alan elektriğidir: Asansör, hidrofor, merdiven ve otopark aydınlatması gibi tüm binanın ortak kullandığı tüketim.
S: Her daire kendi faturasını çatıdan karşılayabilir mi?
Bu daha karmaşık bir kurgudur çünkü her dairenin ayrı sayacı vardır ve üretimin paylaştırılması ek düzenleme gerektirir. Çoğu proje önce ortak alana odaklanır.
S: Kararı hangi çoğunlukla almamız gerekir?
Oy oranları ve usul duruma göre değişebildiği için burada kesin bir sayı vermiyoruz. Güncel kuralları yönetim ve bir hukukçuyla netleştirmek en doğrusudur.
S: Kurulum masrafını kim öder?
Genellikle ortak giderler kapsamında kat maliklerinin katılımıyla karşılanır. Hem masrafın hem tasarrufun baştan şeffaf paylaşılması anlaşmazlığı önler.
Ortak çatının potansiyelini hesapla
Çatı alanına göre kaç panel ve ne kadar üretim — ücretsiz hesapla.